---
title: "सुन्दरकाण्ड मंगलाचरण"
canonical: "https://ramayana.com/hi/ramcharitmanas/sunderkand/mangalacharan"
lang: "hi"
---

# सुन्दरकाण्ड · मंगलाचरण

मंगलाचरण · हनुमान्‌जीका लङ्काको प्रस्थान, सुरसासे भेंट,छाया पकड़नेवाली राक्षसीका वध

**श्लोक** 
> शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदं  
> ब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम्।  
> रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिं  
> वन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूडामणिम्॥ १ ॥

भावार्थ: शान्त, सनातन, अप्रमेय ( प्रमाणोंसे परे ), निष्पाप, मोक्षरूप परमशान्ति देनेवाले, ब्रह्मा, शम्भु और शेषजीसे निरन्तर सेवित, वेदान्तके द्वारा जाननेयोग्य, सर्वव्यापक, देवताओंमें सबसे बड़े, मायासे मनुष्यरूपमें दीखनेवाले, समस्त पापोंको हरनेवाले, करुणाकी खान, रघुकुलमें श्रेष्ठ तथा राजाओंके शिरोमणि, राम कहलानेवाले जगदीश्वरकी मैं वन्दना करता हूँ॥ १ ॥

**श्लोक** 
> नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीये  
> सत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा।  
> भक्तिं प्रयच्छ रघुपुङ्गव निर्भरां मे  
> कामादिदोषरहितं कुरु मानसं च॥ २ ॥

भावार्थ: हे रघुनाथजी! मैं सत्य कहता हूँ और फिर आप सबके अन्तरात्मा ही हैं ( सब जानते ही हैं ) कि मेरे हृदयमें दूसरी कोई इच्छा नहीं है। हे रघुकुलश्रेष्ठ! मुझे अपनी निर्भरा ( पूर्ण ) भक्ति दीजिये और मेरे मनको काम आदि दोषोंसे रहित कीजिये॥ २ ॥

**श्लोक** 
> अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं  
> दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम्।  
> सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं  
> रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि॥ ३ ॥

भावार्थ: अतुल बलके धाम, सोनेके पर्वत ( सुमेरु ) के समान कान्तियुक्त शरीरवाले, दैत्यरूपी वन [ को ध्वंस करने ] के लिये अग्निरूप, ज्ञानियोंमें अग्रगण्य, सम्पूर्ण गुणोंके निधान, वानरोंके स्वामी, श्रीरघुनाथजीके प्रिय भक्त पवनपुत्र श्रीहनुमान्‌जीको मैं प्रणाम करता हूँ॥ ३ ॥

Previous: https://ramayana.com/hi/ramcharitmanas/kishkindha-kand/doha-30b  
Kand: https://ramayana.com/hi/ramcharitmanas/sunderkand  
Next: https://ramayana.com/hi/ramcharitmanas/sunderkand/doha-1

---

स्रोत: गीताप्रेस, गोरखपुर। पुस्तक खरीदें: https://gitapress.org/product/sri-ramcharitmanas-special-edition

Ramayana.com, वेदव्यास फ़ाउंडेशन। निःशुल्क, विज्ञापन रहित।
